Maand: augustus 2019

Raymond Van Pée Ik was 20 in 1944

Ik was 20 in 1944

Raymond Van Pée Ik was 20 in 1944

Dit boek komt uit de uitverkoop van een bib. Niet meer relevant. Ik heb me over dit kneusje ontfermd en het in één ruk uitgelezen.

De auteur  Raymond Van Pée brengt zijn persoonlijke ervaringen in Neuengamme en Blumenthal met voor- en nageschiedenis. Samen met negen andere opgepakten uit Boechout werd hij dagen voor de bevrijding van Brussel opgesloten en naar Duitsland afgevoerd. Daar maakte hij de dodenmarsen mee en het zinken van de gevangenenschepen bij Neustadt.

De kracht van zijn verhaal ligt langs de ene kant in zijn bijzonder oog voor details en aan de andere kant het weren van sensatiezucht.

Het is ontnuchterend te beseffen dat je als lezer op den duur meegaat in een wereld waar ontmenselijking genormaliseerd wordt. De gebeurtenissen volgen elkaar op en uit het ene vloeit het andere voort. Alsof het de gang van de tijd is.

Het is slechts op het einde, bij het zinken van de Cap Arcona, dat het tot je doordringt dat hier alle menselijkheid verdwenen is.

Het boek leidt uit met antwoorden op de vraag hoe het de auteur en zijn kameraden na de bevrijding verder verging. Je krijgt zicht op de thuiskomst en summier op hun verdere leven.

De lijst van Belgen in Blumenthal-Schützenhof en in Lübeck is een meerwaarde. In het middendeel van het boek bevinden zich een 30 pagina’s illustraties.

Als je de hand kan leggen op deze uitgave, zou ik dat zeker aanraden. De inhoud blijft indrukwekkend relevant!

Raymond Van Pée, Ik was 20 in 1944, uitgeverij Epo, 1995, ISBN 9064459177.

Delen:
Gemeentewapens in België. Vlaanderen en Brussel

Gemeente- wapens in België. Vlaanderen en Brussel

Gemeentewapens in België. Vlaanderen en Brussel

Dit werk in twee delen is zo’n aanwinst op de boekenplank om in te grasduinen op een regenachtige namiddag. Mooi uitgegeven, op goed papier en met mooie kleurendruk nodigt het uit tot kijken en ontdekken.

Een beknopte inleiding over gemeentelijke heraldiek in Vlaanderen na het Ancien Régime geeft de nodige kennis mee over het onderwerp.

Dan worden per fusiegemeente het wapen en de vlag getoond met van elk een heraldische beschrijving. Elk element van het wapen wordt dan verklaard met verwijzing naar de historische context, de beweegredenen en de besluiten.

De deelgemeenten volgen onder de fusiegemeente. Van deze plaatsen wordt een kleurenafbeelding gegeven en een heraldische beschrijving uit de tijd dat het wapen werd goedgekeurd.

Het is schrijnend dat in een vlaag van “modernisering” sommige gemeentebesturen deze weloverwogen wapens overboord hebben gegooid en vervangen door platte symbolen waarvan alleen reclamebureaus de betekenis begrijpen. Eeuwen traditie moeten zo de duimen leggen voor minder tijdloze en gedragen tekeningetjes.

Lieve Viaene-Awouters & Ernest Warlop, Gemeentewapens in België: Vlaanderen en Brussel, Brussel, Dexia bank, 2002 – 2 delen (A-L 644 p. en M-Z 533 p.), 17 x 25 cm.

Delen:
Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk

Woordenboek van de familienamen

Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk

Is het nodig dit werk voor te stellen? Het staat hier al jaren op de boekenplank en nog steeds nodigt het uit tot grasduinen.

Is het nodig de auteur voor te stellen? Frans Debrabandere, taalkundige met een palmares van hier tot in Tokyo. Zijn bijdragen over naamkunde en taal vormen een indrukwekkend geheel. Met deze herziene uitgave uit 2003 kwam weer een meesterwerk op de markt.

Wie het boek in huis haalt om er alleen zijn naam in op te zoeken, zal vlug uitgelezen zijn. Het is niet zo dat elke naambespreking bladzijden bedraagt. Integendeel, de verklaring en de oudst aangetroffen vormen volstaan veelal.

Maar als je dan verder begint te kijken, zie je op elke bladzijde interessante weetjes en hints opduiken. In elke verklaring ligt nieuwe stof: verwijzingen naar Middelnederlands, naar verdwenen beroepen, onbekende plaatsen of verdwenen gebruiken. De heemkundige en volkskundige kunnen zich laven aan deze carrousel.

Zijn aanvullingen en verbeteringen mogelijk? Waarschijnlijk wel. Maar tot nu toe heeft niemand de handschoen opgeraapt om dit huzarenstukje over te doen, en dat zal waarschijnlijk wel nog een tijdje zo blijven.

Aan te raden is zeker de inleiding, die veelal over het hoofd wordt gezien. Naast uitleg over het ontstaan van het werk krijg je summier wat inzicht in de ontwikkeling van de namen. De bibliografie is indrukwekkend.

Neem dit boek van tijd tot tijd ter hand en geniet – bladerend en lezend. 150.000 familienamen (varianten meegerekend) wachten op ontdekking.

Frans Debrabandere, Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. Grondig herziene en vermeerderde uitgave, 2003, 1359 p., 17,5×24,5 cm, ISBN 9020402072.

Delen:
Ieder voor allen. De Belgische Boerenbond 1890-1990

Ieder voor allen

Ieder voor allen. De Belgische Boerenbond 1890-1990

De Belgische Boerenbond 1890-1990

Over landbouw valt heel veel te vertellen. Binnen het heemkundig kader blijft dit veelal beperkt tot oude hoeves, alaam en gereedschap, oude ambachten en wat nog meer. Het groter kader van de agrarische sector en de nijverheid in het algemeen raakt dikwijls wat op het achterplan. Het sociale aspect vinden dan weer in bijvoorbeeld besprekingen van vakverenigingen, bonden en veeverzekeringen. Dit boek levert voldoende informatie om één en ander te duiden en te stofferen.

Ja, de titel is duidelijk: het gaat over de BB – de Belgische Boerenbond. Maar het wedervaren van de vereniging wordt gespiegeld aan de maatschappelijke veranderingen.  Dat het boek vooral ontstaan en eerste groei behandeld (ca. 100 pagina’s) en de evolutie tot 1934 (ca. 150 p.) en de moeilijke jaren tot 1944 (ca. 50 p.), moeten we goed in het achterhoofd houden. Voor de periode 1944-1990 zijn maar 30 pagina’s voorbehouden. Dat heeft zijn voor- en nadelen. Het leven op het platteland in de jaren ’50 of ’60 zal dus niet in dit boekwerk te zoeken zijn.

Maar die focus op 1890-1945 kan bijdragen tot beter begrip van een aantal aspecten van de samenleving, zeker ook op lokaal vlak. Ik haal drie aandachtspunten aan waar het boek zeker nuttige lectuur kan zijn.

  • De katholieke visie op de maatschappij met zijn standen (het corporatisme), die naar voren komt in de eerste hoofdstukken, is een welkome aanvulling voor iedereen die meer wil weten of bezig is met de historiek van de katholieke bewegingen in zijn streek of dorp. Je kan de explosieve groei van alle bonden en verenigingen binnen de zuil voor de Tweede Wereldoorlog niet los zien van deze grondideologie over de inrichting van de maatschappij.
  • Het boek biedt een blik op de geschiedenis van de landbouw in nationaal perspectief met gevolgen op lokaal vlak voor de periode 1900-1950. De impact van beide wereldoorlogen komt aan bod.
  • Zeer interessant vond ik de bespreking van de jaren ’30 met de problemen rond de Middenkredietkas. Het wedervaren van de bank van de BB in die jaren geeft een impressie van het toenmalig economisch en politiek handelen en de verregaande impact van ‘The Great Depression’, ook in Vlaanderen.

De auteur levert een zeer gedocumenteerd werk af, met voetnotenapparaat en bibliografie. De illustraties blijven beperkt. In het achterhoofd gehouden dat de naoorlogse periode verhoudingsgewijs weinig aan bod komt, blijft dit boek goede lectuur voor wie zich interesseert in de eerste helft van de 20ste eeuw, de landbouwgeschiedenis en de Katholieke Actie.

Leen Van Molle, Ieder voor allen. De Belgische Boerenbond 1890-1990, Leuven, KADOC-studies 9, 1990, ISBN 9061863422.

Delen:
In de tijd van Meneer Pastoor

In de tijd van Meneer Pastoor

In de tijd van Meneer Pastoor

Toen de kerken nog vol zaten

Nostalgie ademt uit de titel. Nostalgie zit ook vervat tussen de voor- en achterflap.

Dat de auteur in gesprek gaat met priesters die hun loopbaan hebben beëindigd, zal wel de grootste voedingsbodem zijn van deze nostalgie. Aan de avond van hun leven blikken ze terug op de grote veranderingen in kerk en samenleving in de tweede helft van de 20ste eeuw.

Dit is geen betoog of handleiding voor de geschiedenis van kerk en geloof in Vlaanderen van pakweg 1945 tot 1985. Het is een verzameling van individuele getuigenissen. Maar de selectie van besproken en geïnterviewde personen laat toe een beeld te krijgen van alle aspecten van pastoraal handelen in die periode.

Het geheel is luchtig opgevat; met vele anekdotes die een frons of een glimlach losweken. Meestal zijn de teksten zo opgevat dat de persoon over wie het gaat het verhaal aan de lezer vertelt.

Een aantal illustraties laten toe een beeld te vormen van de tijd van toen. Verwijzingen of bibliografie zijn er niet. De waarde van het boek zit in de sfeer van ‘het Rijke Roomse Leven’ die uit de pagina’s opstijgt.

Een aantal zaken worden heel eenvoudig uitgelegd. Voor wie de glorietijd van de kerk in Vlaanderen niet heeft meegemaakt, zal er zeker wat te ontdekken zijn in dit luchtig opgevat boek. Van stoeltjesgeld, over Paaspenningen tot het H. Oliesel en de pastoor in soutane.

Julien van Remoortere, In de tijd van Meneer Pastoor. Toen de kerken nog vol zaten, 2009, 222 p., ISBN 9789056179083

Delen:
Eeuw in beeld

Eeuw in beeld

Eeuw in beeld

Een overzicht van de 20ste eeuw is dit niet. En toch. Een selectie van 400 foto’s van 1900 tot 2000. Kijken is de boodschap. Een summier onderschrift geeft aan wat er op het beeld te zien is.

De bedoeling is niet om de evolutie van de 20ste eeuw uit de doeken te doen. Door het boekje door te nemen krijg je wel een idee van de enorme evolutie die de voorbij 100 jaar aan Vlaanderen is gepasseerd. Het zwaartepunt ligt, gezien de herkomst van de foto’s, op de Antwerpse regio.

Héél belangrijke gebeurtenissen worden afgewisseld met banaliteiten, zoals de nieuwe vuilnisbakken in Antwerpen in 1957 en de dienstwagentjes van de posterijen in 1959. Het valt ook op hoe vlug kopnieuws naar het achterplan verdwijnt. Wie herinnert zich nog Willy Sollie (1999) of de aanhouding van Jan De Clerck (1997).

Het geheel werd afgeleverd in een vlot in het hand liggend formaat in verzorgde druk. Dat maakt kijken en zoeken naar details in de luie zetel makkelijk.

Eeuw in beeld. Het archief van Gazet van Antwerpen tussen 1900 en 2000. 400 exclusieve foto’s, Antwerpen, 1999, 408 p., 16,5×16,5 cm,  ISBN 9002209401.

Delen:
Logo hoofding

Proeven van en lezen over geschiedenis, heemkunde, volkskunde en folklore

Logo hoofding

Ik hou van boeken! Ik vind boeken echt top! Het papier in de handen, de geur, de band, het ezelsoortje hier en het vouwtje daar. Ik kan er altijd en overal vriendjes mee worden.

Maar ik hou niet van alle boeken. Zoals je ook niet van alle bloemen kunt houden. Je vind ze wel leuk, maar toch wel liever in andermans tuin. Zo vind ik sommige boeken leuk, maar dan in andermans boekenkast.

Ik kijk naar de binnenkant van een boek. Naar de longen. Als die geschiedenis ademen, dan is er een plaatsje in de kast. Uren kan ik met hen vertoeven. Heemkunde, volkskunde, folklore, en wat er van dicht of ver mee te maken heeft.

Mijn buurman zijn maag draait om bij het zien van de titels in mijn kast. Ik heb kennissen die bewonderend de achterflappen lezen. Over smaak valt niet te twisten. Maar er valt wel iets over te zeggen.

In deze blog wil ik plaats maken voor de bewoners van mijn boekenkast.
Sommige zijn recent, sommige zijn al bij hun tweede, derde of vierde thuis.

Het kan maar inspireren om ze zelf ter hand te nemen.

Het zijn allemaal boeken van hier. Boeken uit mijn rek. Boeken over hier.

Delen: