Maand: november 2019

Kortrijk en de moderne Nederlandse letterkunde

Kortrijk en de moderne Nederlandse letterkunde

Kortrijk en de moderne Nederlandse letterkunde

Dat Kortrijk een aantal stappen in de literatuur heeft gezet, is wel algemeen geweten. We moeten maar enkele namen oproepen om dit te onderlijnen: Ferdinand Augustijn Snellaert, Guido Gezelle en Hendrik Conscience. Namen als een klok.

Dit boek brengt een aantal portretten van schrijvers die een band hebben met de stad. Ook zij die wat minder groot in de annalen van de literatuurgeschiedenis staan opgetekend. Het is een tamelijk volumeus geheel, gezien het zeer specifieke onderwerp. De mooie foto’s zijn zeker een meerwaarde.

Het werk kwam ondertussen meer dan 30 jaar geleden op de markt, maar is in het tweedehandscircuit nog makkelijk voor een schappelijke prijs te vinden. Daardoor kan je het zeker in huis halen om je collectie over Kortrijk of over Vlaamse auteurs aan te vullen.

Piet Thomas (Red.), Tielt, Uitgeverij Lannoo, 1988, 278 p.

ISBN 9789020916379

Delen:
Dieksjenèèr van ‘t (H)essels Nederlands-Hasselts woordenboek

Dieksjenèèr van ‘t (H)essels

Dieksjenèèr van ‘t (H)essels Nederlands-Hasselts woordenboek

Nederlands-Hasselts woordenboek.

Weerom een pionierswerk dat waardering verdient. We hadden het in deze lijn al over het Lokers dialect. Met deze uitgave staat een fors Limburgs dialect op papier. En dat in een periode waar de voorbeelden niet voor het rapen lagen. De auteurs van dialectstudies moesten aan de slag met een eigen spelling en naast het bijeenbrengen van de woorden stonden ze voor de taak om een hele spreektaal in een schrift te gieten.

Aan zo’n groot werk zijn natuurlijk altijd verbeteringen en toevoegingen te maken. Dit woordenboek werd in 2009 verrijkt met een grammaticagids (Grammèèr van ’t Hessels) in een aparte uitgave door Veldeke Hasselt VZW. Daarnaast verscheen een herwerking van de Dieksjenèèr door Marco Clerincx waarin gekozen werd voor een meer hanteerbare en vereenvoudigde spelling. Ook de kruisverwijzingen werden aanzienlijk verbeterd.

Maar Xavier Staelens heeft hier een parel afgeleverd, die aan de basis lag van verdere ontsluiting van de Hasseltse taal. Alleen al uit respect voor zijn werk zou dit boek een plaats verdienen naast de herwerkte versie. We geven het u echter te doen om het te vinden, want het wordt niet vlug tweedehands te koop aangeboden.

Xavier Staelens, Dieksjenèèr van ‘t (H)essels, 1989, 622 p.

Delen:
Arendonk een momentopname

Arendonk, een momentopname

Arendonk een momentopname

Een fotoboek. Het staat zuinig bij de titel. En dat is het ook. Meer dan 200 pagina’s lang.

Aanleiding tot deze uitgave is 800 jaar vrije stadsrechten in 2012. Maar eigenlijk heeft het boek hier verder niet veel mee van doen. Het geeft geen geschiedkundig overzicht of mijlpalen uit de eigen geschiedenis.

Neen, de bedoeling van de auteurs is Arendonk in al zijn verscheidenheid te boek stellen, zoals het er uitzag 800 jaar na het verkrijgen van die stadsrechten. En daar zijn zij goed in geslaagd.

Opvallende onderwerpen: de toegangswegen, gemeentepersoneel, bruine café’s, politiezone, het asielcentrum… naast traditionele items zoals erfgoed, sport, bekende en gekende personen en wat dies meer. De aandacht voor bedrijven en industrie is zeker een pluspunt.

De teksten zijn summier, maar voldoende. Het blijft tenslotte een fotoboek. Wat toch wel ontbreekt: een index. Het is veel werk, maar uiteindelijk biedt die toch een meerwaarde. Zo wordt het boek ook nog naslagwerk. Want alles verandert snel.

Samen met de uitgave van een momentopname in 1977 -op de vooravond van het jaar van het dorp- vormt dit een mooi tweeluik. Hopelijk komt er rond 2035 een nieuw overzicht. En volgen er nog andere dorpen en steden.

Staf Lasters, Frans Van Deuren, Marinus Van Rooij, Arendonk, een momentopname, 2011, 208 p.

Delen:
Hasselt toen en nu

Hasselt toen en nu

Hasselt toen en nu

Een mooi kijkboek in de lijn van uitgaves die in de jaren ’70 en ’80 zeer populair zijn. Zij brachten een heel reeks ansichtkaarten bij elkaar over één of meerdere dorpen of steden, zoals hier al eentje over Ieper passeerde. Of over oude beroepen, de scheepvaart en de spoorwegen. Hun waarde is doorheen de jaren enkel toegenomen. De laatste jaren verschijnen er immers bitter weinig fotoboeken met een veelvoud aan oude zichten en postkaarten. De hele copyright-wetgeving zal daar wel een rol in spelen.

Dit boek gaat echter een stapje verder. Bij elke straatzicht komt een tweede foto van de situatie in 1985. Hasselt toen en nu. Ondertussen is dat 35 jaar geleden en is het Hasselt toen en toen geworden. Zou het niet fijn zijn om deze publicatie nogmaals onder handen te nemen en er nu een foto anno 2020 bij te voegen?

Zeker aan te raden, dit werk, voor iedereen die Hasselt als interessegebied heeft.

Bob Joosten, Daniël Lambrechts, Eric Stockman, Hasselt toen en nu. Een confrontatie, 1985, 202 p., ISBN 9789064401053.

Delen:
Antwerpen gefotografeerd in de 19de eeuw

Antwerpen gefotografeerd in de 19de eeuw

Antwerpen gefotografeerd in de 19de eeuw

In de jaren ’70 en ’80 van vorige eeuw (het klinkt zo lang geleden) kwamen er een groot aantal uitgaven op de markt met daarin oude prentkaarten. Een beetje in de lijn van ‘thuis heb ik nog een ansichtkaart’. Dit boek richt zich op het Antwerpen van voor en rond 1900.

Een kijkboek is het, want de tekst is heel summier en beperkt zich tot straat en datum. Het voorwoord, 7 bladzijden lang, is van Hubert Lampo en weegt de gang der tijden af.

Je moet vooral zelf kijken. Zo zie je op foto 82 de Vogelenmarkt. Het opschrift van de herberg op de achtergrond is geweldig: ‘In de vogeljacht by nonkel Tist’. Of op foto 15 het opschrift ‘Hulde aan den handel, scheepvaard en neiverheid’. De Scheldekaaien voor de rechttrekking en de straten rond het Steen spreken tot de verbeelding. Soms zie je de scheefgezakte huisjes tussen de toenmalige ‘moderne’ bouwwerken steken. Het Antwerpen dat in de eerste strips van Willy Vandersteen model stond voor Amoras, de stad van Sus Antigoon. De klederdracht, de lantaarns, de gevels,… het is zo anders geworden.

Het nawoord heeft het nog over Antwerpen en de fotografie. De eerste fotograaf was Andreas Dupont, die in 1853 in de stad een stek vond. Edmont Fierlants uit Brussel krijgt in 1860 van het stadsbestuur de opdracht 300 foto’s te maken. We halen ook even Linnig, Piéron en Simon aan. Zij vormen de pioniers.

“Een straatafbeelding uit het midden van de vorige eeuw zegt ons meer dan vele bladzijden tekst”, schrijft André Van Putte op p. 147. In die zin is het boek opgevat.

Antwerpen gefotografeerd in de 19de eeuw, samengesteld en vormgegeven door Kees Nieuwenhuijzen. Met een voorwoord van Hubert Lampo en een nawoord van André Van Putte, Amsterdam/Antwerpen, 1976, 151 p., ISBN 9060123239.

Delen:
Aalst Karnaval 1975

Aalst Karnaval

Aalst Karnaval 1975

Dit boek is eigenlijk meer dan een boek. Het is een verzamelobject geworden. Een mooi voorbeeld van hoe een plaatselijke, beperkte uitgave kan uitgroeien tot een gegeerd hebbeding.

Bij het verschijnen van dit werk stonden er in de Aalsterse kasten en rekken nog niet zo heel veel boeken over hun jaarlijks hoogfeest. Dat ondertussen uitgroeide tot UNESCO-erfgoed. Voorlopig. Want het is blijkbaar moeilijk uit te leggen aan een leek wat Aalst carnaval nu eigenlijk is. En de politiek correcte lange tenen van tegenwoordig voelen de druk van de zotskap maar al te goed.

Jos Ghysens, Karel Baert en medewerkers Frans Wauters en Fons Singelijn stelden een rijk geïllustreerd werk samen. Rijk gïllustreerd met 78 pagina’s foto’s, waarvan sommige in kleur, buiten de tekst die nog eens 209 pagina’s beslaat.

Met zijn originele stofwikkel in goede staat haalt deze uitgave tegenwoordig prijzen van 125 à 150 Euro. En dan ben je nog goed gesteld. Want het is zeer gezocht en mag eigenlijk in geen enkele verzameling over Aalst carnaval ontbreken.

Het blijkt tevens niet allen verzamelwaardig, maar zeker ook vlot leesbaar. Een aangenaam boek is het, deze uitgave van ondertussen zo’n 45 jaar geleden. Het verhaal van de stoet van 1923 tot 1975 komt er ruimschoots in aan bod. Ook ontstaan en verdere evolutie van carnaval krijgt aandacht.

Ons advies is: als je dit werk zoekt en je kan het je aanschaffen, twijfel dan niet. De exemplaren zijn schaars en het is de investering waard, op alle gebied. Het boek was destijds meteen uitverkocht en een herdruk werd door de auteurs geweigerd. Ook in 1981 kwam deze vraag naar boven en was het antwoord ‘njet’. Wat het zeer schaars maakt dus.

Jos Ghysens, Karel Baert, Frans Wauters, Fons Singelijn, Tielt, 1975, Uitgeverij Veys, 209+78 p.

Delen:
De jaren '80 in België

De jaren ’80 in België

De jaren '80 in België

Als je de jaren ’80 hebt meegemaakt (of overleefd, naargelang je interpretatie), dan zal dit boek menig ‘ooh’ en ‘aah ja’ ontlokken. Want we spreken hier niet over een politieke geschiedenis, over een jaaroverzicht of over een résumé van het decennium. Neen, het gaat hier over ‘het leven van alledag’. De jaren ’80 zoals wij die beleefden thuis en zoals je ze wou laten zien aan je kinderen. Voor hen is dit een echte openbaring.

Pagina na pagina blijven ze komen. Donkey Kong. Alfred Judocus Kwak. Coco Chanel. Gazelle. Artiscoop. Mexico ’86. Pac-Man. Elke pagina brengt nieuwe (her)ontdekkingen. De summiere tekst die de foto’s gezelschap houdt, is voldoende om één en ander terug in herinnering te brengen. De ervaringsdeskundige kan er dan een verdere uitleg bij plaatsen.

Deze aandacht voor ‘het leven van alledag’ is de verdienste van het Huis van Alijn. Hun collectie, hun beleid, hun inzet: we kunnen het zeker smaken. Want inderdaad, geschiedenis is niet alleen de tijd van vroeger, maar wel: hoe die tijd beleefd werd. En dit werk is zeker een goede evocatie en samenvatting van hoe de jaren ’80 in België door Jan Modaal en zijn gezin werden doorgemaakt.

Misschien kan het aanzetten om ook eens ter plaatse de handen uit de mouwen te steken. Vele fotoboeken liggen stof te vergaren, met daarin genoeg materiaal om de jaren 1960-1990 in beeld te brengen. De lijst thema’s is eindeloos: kermis en jaarmarkten, levensrituelen, schoolleven, toneel, sport,….

Een fraai en verzorgd boek over het alledaags leven in de jaren ’80. We hebben en zullen er nog van genieten.

De jaren ’80 in België, Lannoo, 2009, 144 p., ISBN 9789020977974.

Delen:
Het Moerzeke van Edward Pas

Het Moerzeke van Edward Pas

Het Moerzeke van Edward Pas

De groeiende aandacht voor het lokale verleden in de jaren ’70 van de vorige eeuw zorgde voor tevens voor meer oog voor de plaatselijke kunstenaars.

Die kunstenaars, het zijn niet zelden mensen met oog voor de eigen leefomgeving. Zij keken en kijken ronde en vertrouwen gezellige en pittoreske hoekjes aan doek en papier toe. Nostalgie spreekt sterk uit keuze voor kleur en compositie.

De voortschrijdende modernisering van Vlaanderen, met gesloten bebouwing en ruilverkavelingen, maakte komaf met kronkelende beekjes, karrenspoor en scheefgezakt-met-strodak-getooide schuur. Alleen de oude ansichtkaarten, zoals Sonnevelt zong, herinnerden er nog aan. En het werk van deze dorpskunstenaars.

Die term in zeker niet minachtend bedoeld. Edward Pas was schoolmeester te Moerzeke, katholiek en romantisch Vlaamsgezind. Hij zou voor dat laatste in 1944 contant betalen met een aantal maanden opsluiting. We halen de namen Tony Van Os en Ernest Claes aan die hetzelfde meemaakten.

In dit boek wordt een kleine biografie gegeven van Edward Pas, door Anton Van Wilderode. Een paar foto’s maken het aangenaam lezen.

 In het tweede deel van het boeken geven enkele mensen hun persoonlijke indruk van de kunstenaar.

Het geheel is ruim doorweven met reproducties van zijn werk, waarvan een deel in kleur. Het maakt dit werk een waardevol kijkboek. Dat het gros van deze werken als onderwerp Moerzeke of de Schelde heeft, zal niet verbazen. Maar ook stillevens komen ruimschoots aan bod.

Hierin ligt misschien wel een taak voor heemkringen en plaatselijke afdelingen van cultuurverenigingen: het blijven in herinnering brengen van werk van lokale kunstenaars. Want uiteindelijk zijn er in verhouding héél weinig van dit type boeken uitgegeven. ’t Moleken VZW Moerzeke nam 35 jaar geleden deze handschoen op.

Het Moerzeke van Edward Pas, 1985, uitgeverij De Nederlanden en ’t Moleken VZW, 112 p, ISBN 9065830553.

Delen: