Maand: mei 2020

Hasselt intra muros

Hasselt intra muros

Hasselt intra muros

Hasselt intra muros… Hasselt binnen de muren. Een zwaar en magistraal boek. Dat is het minste wat er over te zeggen valt.

Het is de Hasseltse volkskundige Jan Juliaan Melchior (1848-1920) die gidst. Doorheen het boek slenteren we langs de verschillende straten van de stad. Overal stoppen we en leren we bij. Kerken, kloosters; officiële gebouwen, oude huisnamen, de eigenaars, bewoners, buren, beroepen… het komt allemaal aan bod.

Het oude Hasselt met zijn nog open rivieren, zijn stadspoorten en wallen, zijn straten en straatjes opent zich als een schatkamer. Niet alleen zuivere historische beschouwingen, maar ook burenruzies en moordpartijen, jeneverstokers, huisjes van plezier, en alles wat de mens eigen is.

Dit werk leert Hasselt kennen van de 14de eeuw tot aan het interbellum. Een tocht van zes eeuwen. Talrijke illustraties verlevendigen de tocht en koppelen tekst aan het visuele.

Guido Caluwaerts heeft het manuscript van Melchior herschreven – naar een vlotter, modern Nederlands en van afbeeldingen voorzien. Zo stelde hij de erfenis van de volkskundige veilig.

Het boek heeft een uitgebreid register op persoonsnamen, naast nog een oplijsting van huisnamen, burgemeesters en bouwmeesters van de stad.

We kunnen ronduit stellen dat geen enkele Hèsseltse bibliotheek compleet is zonder dit werk!

Guido Caluwaerts, Hasselt intra muros. Hasselt binnen de oude wallen. Historiek van straten, pleinen, gebouwen en huizen zoals opgetekend door Jan Juliaan Melchior (1848-1920), Kluwer/Standaard Boekhandel, 1989, p., ISBN 9071889157.

Delen:
Ronse in oude prentkaarten

Ronse in oude prentkaarten

Ronse in oude prentkaarten

Ik weet nog hoe het was, zong Wim Sonneveld over zijn dorp, waarvan hem alleen resten een ansicht en herinneringen. Ronse in oude prentkaarten neemt die nostalgische terugblik op en laat de lezer of kijker zich verbazen aan die oude zichten.

We bespraken eerder al een paar exemplaren uit deze reeks. Ze was en blijft een succes en is in heruitgaven hernomen, zoals de toen-boekjes (bijvoorbeeld De Panne) en de boekjes van Het Laatste Nieuws (bijvoorbeeld Oud-Turnhout).

Dit deel over Ronse bevat 116 ansichten. Daarbij horen ook enkele afbeeldingen van Ellezelles, Etikhove, Kwaremont, Louise-Marie, Orroir, Schorisse en Vloesberg.

Nog altijd een hebbeding, zeker niet laten liggen als je de kans krijgt dit aan te kopen in een boekhandel of antiquariaat.

Hier vind je nog een ander boek over Ronse

Germain De Rouck, Ronse in oude prentkaarten, Europese Bibliotheek, 1972, 76 p.

Delen:
Op grond van Sint-Trudo. De kaartenatlas van de abdij van Sint-Truiden 1697

Op grond van Sint-Trudo. De kaartenatlas van de abdij van Sint-Truiden 1697

Op grond van Sint-Trudo. De kaartenatlas van de abdij van Sint-Truiden 1697

Dit is een heel verzorgde uitgave van een werkinstrument van de abdij. De kaarten werden in hun oorspronkelijke kleuren afgedrukt. Een weldaad om naar te kijken.

Een omstandige inleiding situeert één en ander. Het is meteen duidelijk dat de Sint-Trudoabdij een enorme machtsfactor was in het gebied tussen pakweg Hannut, Diest, Pelt en Heers. Ze bezat er collatierechten (aanstelling van pastoor of kapelaan), cijnshoven, leengoederen en tienden.

Van p. 40 tot p. 197 volgen de kaarten op papier. Meteen daarna, tot p. 221 komen de kaarten op perkament aan bod. Er werden ook enkele foto’s van kerken en voormalige abdijdomeinen aan toegevoegd. Onder elke kaart heel kort wat en waar.

Vijf bladzijden indices op plaatsnamen vervolledigen dit boek. Het zou te ver leiden om alle plekken op te noemen waar de abdij bezit had. Laat ons stellen dat voor de heemkundige of geïnteresseerde van de geschiedenis van het huidige West- en Zuid-Limburg dit niet in de boekenkast mag ontbreken.

Het werk werd uitgegeven op groot formaat van 24,5×34 cm. Dat een jaar na uitgave een tweede druk nodig was, spreekt voor de kwaliteit van en de vraag naar dit boek.

Abdij, Stad en Regio VZW, 2011 (tweede druk 2012), teksten van Rombout Nijssen en Raf Van Laere, 2011, Op grond van Sint-Trudo. De kaartenatlas van de abdij van Sint-Truiden 1697, 231 p., ill., ISSN 2031-3942.

Delen:
Het Sint-Bartholomeusziekenhuis te Merksem 1868-1968

Het Sint-Bartholomeus ziekenhuis te Merksem 1868-1968

Het Sint-Bartholomeusziekenhuis te Merksem 1868-1968

Heel moeilijk te vinden werk over het Godsgasthuis Sint-Bartholomeus te Merksem. Bij de stichting van dit ziekenhuis bestond de gemeente uit twee kernen: Merksem en Dambrugge. Samen telden ze iets meer dan 3.200 inwoners. Daar werd dit instituut uitgebouwd: een gasthuis (ziekenhuis) en Godshuis (bejaarden- en weeshuis).

Het is opvallend dat het zo’n kleine gemeente zo’n initiatief aanvatte. Godshuizen vond je alleen buiten Antwerpen nog in Boom, Berchem en Schoten. En ziekenhuizen, dat was zeker iets voor de grote steden.

Door de nabijheid van de haven stond de Antwerpse omgeving bloot aan ingevoerde epidemieën. In 1866 brak de cholera uit, meegebracht op een Duits emigrantenschip. Gans Merksem werd geteisterd. In die mate dat de gemeentelijke meisjesschool als noodlazaret werd ingericht en alle zieken daar verplicht werden ondergebracht. Deze door de hogere overheden gecontesteerde maatregel stopte de epidemie. Ziehier de grond om op korte termijn Merksem van een ziekenhuis te voorzien.

De auteur bespreekt de historiek in drie delen: de stichting (14 p.), de periode 1870-1925 (62 p.) en de periode van de Commissie van Openbare Onderstand 1925-1968 (90 p.). De voor de schrijver nabije geschiedenis komt dus, begrijpelijkerwijs, het sterkst aan bod. Dat is ondertussen meer dan 50 jaar geleden.

Een degelijke studie die door zijn ouderdom moeilijk op de top valt te tikken. De afbeelding toont de ingebonden luxe-editie, er is ook een paperback editie.

H. Delvaux, Het Sint-Bartholomeusziekenhuis te Merksem 1868-1968, Merksem, 1968, 196 p., enkele ill.

Delen:
Lier. Historische stedenatlas van België

Lier

Lier. Historische stedenatlas van België

Het Gemeentekrediet begon in 1990 met de uitgave van de reeks Historische stedenatlas van België. Er verschenen bij ons weten vier delen: Tielt, Brugge, Mechelen en Lier. Het deel over Maaseik zou ook bestaan, maar zelf nog nooit aangetroffen. Dat het de bedoeling was om verder te gaan dan deze selectie, mag duidelijk zijn. Misschien zit de overgang naar Dexia er mee voor iets tussen dat de reeks werd stopgezet.

Nochtans zijn het, zoals doorgaans de uitgaven van het Gemeentekrediet, pareltjes. Het deel over Lier bevat naast historische kaarten ook talrijke afbeeldingen. Het geheel wordt ruim omkaderd met een afdoende uitleg over wat er te zien is. Daardoor komen de kaarten echt tot hun recht. Het is niet alleen kijken, maar ook begrijpen.

In een tweede deel wordt stilgestaan bij markante bakens in de stad. Ook hier welgekozen illustratiemateriaal.

Er is niet verzuimd om bij elk stukje een literatuuropgave toe te voegen. Dat is zeker een meerwaarde: de geïnteresseerde weet waar elders terecht om meer uitleg.

Het formaat van 34×24,5 cm blijft hanteerbaar en staat garant om de kaarten op voldoende grootte af te drukken.

Historische stedenatlas van België: Lier, o.l.v. Adriaan Verhulst e Jean-Marie Duvosquel, 1990, 120 p., ill., ISBN 90-5066-067-3.

Delen: