Maand: januari 2021

Heilige huisjes

Heilige huisjes

Heilige huisjes

De auteur bundelt in dit boek een aantal onderwerpen over volksdevotie en volksreligie. Dat dit gaat over Katholieke elementen, zal wel duidelijk zijn. Vlaanderen was in dat Katholiek bad gepokt en gemazeld tot achter de oren.

Er zijn negen aandachtspunten:

  • Heiligen en de volksgebruiken daarrond
  • Bedevaartsplaatsen
  • Maria en haar prominente plaats in de devotie
  • De afbeelding van heiligen met hun attributen
  • Beschermheiligen
  • Sint-Niklaas
  • Relieken en de handel daarin
  • Waterbronnen
  • Naar een heilig leven?

Ondertussen zijn we 40 jaar verder. Sommige zaken, vastgelegd op foto, zijn ondertussen folklore geworden. Andere gebruiken zinderen nog door.

Rijk geïllustreerd, vlot leesbaar, als kennismaking of vermakelijke literatuur zeer geschikt. Er is geen register, wat opzoeken moeilijk maakt. Het ontbreken van een bibliografie en verwijzingen zullen de vorser op zoek naar meer diepgang, naar andere, meer gefundeerde werken doen grijpen zoals het werk ‘Volksdevotie in West-Vlaanderen’. 

Paul Koeck, Heilige huisjes. Geloof en volksgeloof, bedevaarten en ommegangen, heiligen en hun hulp in nood, Antwerpen, Standaard Uitgeverij, 1981, ISNB 9002143990.

Delen:
Een andere kijk op 250 jaar kanaal Leuven-Dijle

250 jaar kanaal Leuven-Dijle

Een andere kijk op 250 jaar kanaal Leuven-Dijle

Op 9 februari 1750 zette Karel van Lorreinen een zilveren spade in de grond en schepte hij de eerste aarde weg. Honderdduizenden spadesteken later, op 21 december 1752, was de bedding uitgegraven. De inhuldiging volgde op 23 juli 1753. De verbinding Leuven-Schelde was een feit.

De impact van het kanaal op de stad, de economie errond en de schepen die het water doorklieven, veranderden. Een waterweg is een dynamisch proces binnen de contouren van een statisch gegeven. Deze economische en industriële kant van de (lokale)geschiedenis blijft dikwijls onderbelicht. Zeker als het aankomt op infrastructuur, zoals bijvoorbeeld drinkwater en elektriciteit.

Dit boekje geeft wat uitleg maar wil vooral via foto’s een beeld geven van wat er langs en op het kanaal te zien is. Het is een aanzet om met andere ogen rond te kijken. Het geheel is gerangschikt vertrekkende van Leuven tot in Mechelen-Battel en Zennegat. Een paar technische gegevens sluiten gepast af.

Een andere kijk op 250 jaar… Kanaal Leuven-Dijle, NV Zeekanaal, [2000], 48 p.

Delen:
Sint-Amandus Gent 1863-1988

Sint-Amandus Gent 1863-1988

Sint-Amandus Gent 1863-1988

Dit boek belicht de historiek van het Sint-Amandusinstituut (of voorheen het Sint-Amanduscollege) van de Broeders van de Christelijke Scholen aan de Houtlei in Gent. Aanleiding was het 125 jarig jubileum van de school en het eeuwfeest van de Oud-leerlingenbond in 1988.

Het werk werd opgebouwd rond 6 thema’s:

  • De geschiedenis (80 p.)
  • Het schoolleven (70 p.)
  • De oud-leerlingenbond (25 p.)
  • Het jubileumjaar (12 p.)
  • De toekomst (20 p.)

Het aanbrengen van alle aspecten van het schoolleven, is de grote verdienste van dit boek. Je leert de verschillende initiatieven en acties kennen. Het is dus geen zuivere bouwgeschiedenis of een overzicht van de prefecten, een valkuil waarin sommige schoolhistorieken dreigen te trappen.

Anderzijds blijven voor de eerste eeuw (1863-1963) slechts een twintigtal pagina’s voorbehouden (in deel 1). Dat is evenveel als de 25 jaar die erop volgen. Het ligt natuurlijk moeilijker om verder in de tijd te gaan, maar toch.

Overvloedig aanwezig: beeldmateriaal. Het geheel geeft naast voldoende uitleg, ook een mooi beeld van het leven in een college in Vlaanderen, met nadruk op de periode 1950-1985. Ondertussen is de school opgedoekt (2003) en zelf geschiedenis…

Koninklijke Oud-leerlingenbond, Sint-Amandus Gent 1863-1988, Gent, 1988, 232 p.

Delen:
Zo was... Wilrijk

Zo was… Wilrijk

Zo was... Wilrijk

Wilrijk evolueerde op het scharnier van de 19de en 20ste eeuw niet zo snel als de andere randgemeenten van Antwerpen. Het landelijk karakter bleef er het langst bewaard. Oorzaken waren de fortengordel (zoals o.a. te Berchem) door de gemeente en de vele kastelen en aanverwante hoeven met honderden hectaren grond. Deze bleven lange tijd gesloten voor verkaveling.

Toen na de Eerste Wereldoorlog de “Belle Epoque” sloot en aansluitend de adel het moeilijker kreeg om zo’n domeinen te onderhouden, kwamen deze gronden pas vrij.

Anderzijds lag Wilrijk pal tegen Antwerpen en konden de plaatselijke landbouwers en hoveniers stand houden met zo’n afzetmarkt in de buurt. De verstedelijking zette zich in rond 1906 en nam een vlucht in 1921-1930.

Dit werkje geeft een beeld van het landelijke Wilrijk, een buitengemeente met talloze “hoven van plaisantie”. Een dorp met verenigingsleven, met de kerk in het midden. De periode 1875-1925 toont zich in 106 beelden. Daarmee is dit ruim dikker dan bijvoorbeeld het boekje van Mortsel.

Bij elke prentkaart hoort een kleine uitleg. Meestal landschappen en straatzichten, maar er is ook wat ruimte voor groepen mensen.

Kring voor Heemkunde Wilrijk, Zo was… Wilrijk, 1972, ISBN 9061740134.

Delen:
Zo was... Mortsel

Zo was… Mortsel

Zo was... Mortsel

Mortsel voorstellen zoals het was tussen 1890 en 1925. Dat is de opzet van dit werkje. Gelijklopend met andere boekjes, zoals dat van Boom  en Opwijk, om er slechts twee te noemen.

Voor Mortsel is deze periode wel een echt breekpunt. Het landelijke karakter verdween meer en meer en de groei naar randgemeente van Antwerpen werd ingezet. De oorlogsjaren zullen Mortsel ook sterk treffen, met het bombardement van 5 april 1943. Verwacht geen uitgebreide behandeling van dit tijdvak. Het blijft bij een bloemlezing.

Bij elke prentkaart hoort een summiere uitleg. Ondertussen is deze uitgave al zelf een stuk van het verleden, en iedereen die informatie kon geven bij de foto’s is er niet meer. Daarom blijft deze aanvulling, hoe klein ook, zeer waardevol.

Voornamelijk straatbeelden en zichten komen aan bod, slecht heel zelden is er plaats voor een foto met een groep mensen. Maar de 76 prenten laten genoeg mijmeren bij de veranderingen die een gemeente in een eeuw ondergaat.

Hubert Croux, Zo was… Mortsel, 1973, ISBN 9061740193.

Delen:
Meneer de Burgemeester. Verhalen van de burgemeester als burgervader (1964-2012)

Meneer de Burgemeester

Meneer de Burgemeester. Verhalen van de burgemeester als burgervader (1964-2012)

Meneer de Burgemeester. Een taak tussen bureau en kermisbal, tussen burgerlijke stand en voetbalkantine, tussen intercommunale en mosselsouper, tussen preekstoel en nationale politiek.

Een aantal van hen getuigen. Met anekdotes en wetenswaardigheden, met hun belevenissen. En zo leer je enerzijds de veelzijdigheid van de taak van burgemeester kennen. Anderzijds zie je ook de mens achter het ambt vorm krijgen.

De auteur heeft gewerkt rond een aantal thema’s. Een korte inleiding en dan de getuigenissen. Ook heel kort, en na elkaar. Want deze getuigenissen spreken voor zich. Deze 27 thema’s overspannen het politiek-gemeentelijk leven, eigenlijk vanaf de ‘roeping’ en aanstelling tot aan de laatste dag als burgemeester.

Aangezien de meeste geïnterviewde burgervaders tussen de 65 en 80 jaar oud zijn, leer je door het boek een generatie kennen, geboren van ca. 1930 tot 1950. Een hele mentaliteitsgeschiedenis drijft doorheen de quotes naar boven. Dat zie je bijvoorbeeld goed als het gaat over katholiek versus vrijzinnig of over het huwelijk van mensen van hetzelfde geslacht.

Het boek leest heel vlot, door die groepering rond verschillende invalshoeken. Een goede opvolger van ‘Meneer doktoor’ of ‘Madame est servie’  of nog ‘In de tijd van meneer Pastoor’

Peter Vandekerckhove, Meneer de Burgemeester. Verhalen van de burgemeester als burgervader (1964-2012), Manteau / WPG uitgevers, Antwerpen, 2012, 424 p., ISBN 9789022327982.

Delen: